Water Footprint
A New Benchmarking to Improve Production Quality?
Article by Sitthiporn Chompurat
Information from the Water Footprint Seminar held by the National Food Institute (NFI), www.waterfoorpint.com, www.thaieurope.net
Production does not consist of raw materials alone, all manufacturing needs water as part of the process, especially food production (it should not be forgotten that even electronics manufacturing uses water in manufacturing plants; the mining of raw materials consumes large quantities of water). Water is used from the extraction of raw materials, their cleaning, and forms part of the finished product. Consequently, tools to measure the amount of water used in each product have been developed, these tools use the same principle that is used in carbon footprint measurement. Analysis of the water footprint allows the efficient use of water, therefore enabling process development and long-term sustainability.
Benefits of Water Footprint
For manufacturers, having a water footprint concept creates a good image of the organization, as well as services and products. As with carbon footprints, it helps to reduce environmental impact and improve social responsibility. For production, it reduces the risk of long-term water shortages and helps prepare manufacturers for more stringent environmental standards in the future.
Indication of the water footprint on product labels helps consumers to realize the importance of water used in the production process and also presents marketing benefits to manufacturers because it responds to current consumers environmental concerns. The water footprint may be used as a negotiation tool for environmental cost (in the same way as carbon credits) in global trade and investment.
PLC Principle
The water footprint is the total water used in the product cycle and is called Virtual water content. The principle is to measure water use from planting, processing to waste treatment. This means that water footprint is not transported with the product but imposes an environmental burden.
The amount of water used in food production is very high, for example a slice of bread consumes 40 liters, a hamburger consumes 2,400 liters, 300 liters for a liter of beer, and 16,000 liters for a kilogram of beef. Since water footprint is measured by natural water resources in each area, India and China come first and second in the world (with 13 and 12% respectively), whilst Thailands water footprint is about 2%.
Blue, Green and Grey
A water footprint consists of three components: the blue, green and grey water footprint. The blue water footprint is the volume of freshwater that evaporated from the global blue water resources (surface water and ground water) to produce the goods and services consumed by the individual or community. The green water footprint is the volume of water evaporated from the global green water resources (rainwater stored in the soil as soil moisture). The grey water footprint is the volume of polluted water that associates with the production of all goods and services for the individual or community. The latter can be estimated as the volume of water that is required to dilute pollutants to such an extent that the quality of the water remains at or above agreed water quality standards.
Perspective from EU
The Thai delegation in Europe offered observations and suggestions on water footprint measurement at www.thaieurope.net. Some interesting comments were;
- Environmental labeling is an additional source information that can influence purchasing decisions. These labels include Food miles and carbon labels etc. The water footprint label may be a new challenge for the food industry. It could be a tool for resource conservation and brand image.
- Drought and water shortages have occurred in many areas in Europe. The European Union has thus given priority to water conservation and efficient use of water resources. However, water footprint legislation is not likely to be initiated in the short term. This legislation can be a major attack by the EU because it transfers the environmental burden to third countries due to the fact that the EU has a high import ratio. In addition water footprint calculation is still incomplete and inadequate.
Criticism of the Water Footprint Concept
Major critics of the water footprint concept are incomparable value and its impacts to environment. The water required for a certain food product might be of no harm to water resources as its cultivation occurs mainly in humid areas but could be damaging in more arid areas. So this should determine region's specific factors, such as hydrology, climate, geology and topography. Moreover, halting the production in that region may have a detrimental effect on incomes and livelihoods.
Furthermore, the concept has been criticized for the term "footprint," which includes sums of water quantities without necessarily evaluating related impacts. This is in contrast to the carbon footprint, where carbon emissions are not simply summarized but normalized by CO2 emissions, which are globally identical, to account for the environmental harm. The difference is due to the somewhat more complex nature of water. It is expressed in conditions both local and regional through various forms like river basins, watersheds, on down to groundwater.
ส่วนหนึ่งของการผลิตคงไม่ใช่แค่วัสดุหรือวัตถุดิบเพียงอย่างเดียว แต่การผลิตสินค้าทุกชนิดต้องใช้น้ำเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการ (อย่าลืมว่าแม้แต่โรงงานผลิตสินค้าอิเล็กทรอนิกส์ ก็ต้องมีน้ำใช้ในโรงงาน และวัตถุดิบที่เป็นแร่ธาตุต่าง ๆ ก็ต้องใช้น้ำอย่างมากในการทำเหมือง) โดยเฉพาะการผลิตอาหาร เราต้องใช้น้ำตั้งแต่การผลิตวัตถุดิบ การชะล้างในโรงงาน และเป็นส่วนประกอบในผลิตภัณฑ์ จึงมีการพัฒนาเครื่องมือขึ้นมาอีกชิ้นหนึ่งเพื่อวัดปริมาณการใช้น้ำในผลิตภัณฑ์แต่ละหน่วยโดยใช้หลักการเดียวกับคาร์บอนฟุตพรินท์ การวิเคราะห์ค่าวอเทอร์ฟุตพรินท์จะช่วยให้ทราบประสิทธิภาพของการใช้ทรัพยากรน้ำ จึงช่วยให้เกิดการพัฒนากระบวนการผลิตและสามารถสร้างความยั่งยืน ๆ ได้ในระยะยาว
Benefits of Water Footprint
สำหรับผู้ผลิต การนำแนวคิดวอเทอร์ฟุตพรินท์มาใช้จะช่วยสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้กับองค์กร รวมทั้งผลิตภัณฑ์และบริการ โดยมีเหตุผลเช่นเดียวกับคาร์บอนฟุตพรินท์ คือการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและแสดงความรับผิดชอบต่อสังคม ในด้านการผลิต ยังเป็นการลดความเสี่ยงของปัญหาขาดแคลนน้ำในอนาคต นอกจากนั้น และยังเป็นการเตรียมตัวที่เหมาะสมสำหรับมาตรฐานทางสิ่งแวดล้อมที่จะเพิ่มความเข้มงวดในอนาคต
การระบุข้อมูลวอเทอร์ฟุตพรินท์บนฉลากสินค้าจะช่วยกระตุ้นให้ผู้บริโภคตระหนักถึงความสำคัญของการใช้น้ำในการผลิตสินค้าแต่ละชนิด และอาจให้ประโยชน์ด้านการตลาดด้วย เพราะเป็นการตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคในปัจจุบันที่มีความตระหนักด้านสิ่งแวดล้อมมากขึ้น การคำนวณวอเทอร์ฟุตพรินท์อาจนำมาใช้ต่อรองราคาการให้บริการด้านสภาพแวดล้อมของสินค้าแต่ละชนิด (ลักษณะเดียวกับคาร์บอนเครดิต) ในการค้าและการลงทุนในระดับโลกอีกด้วย
PLC Principle
หลักการวัดวอเทอร์ฟุตพรินต์คือการวัดน้ำทั้งหมดที่ต้องใช้ตลอดวัฏจักรของผลิตภัณฑ์ เรียกว่า Virtual water content ในกรณีผลิตภัณฑ์อาหารก็จะเริ่มตั้งแต่การเพาะปลูก น้ำที่ใช้ในกระบวนการแปรรูป ไปจนถึงน้ำที่ต้องใช้ในการบำบัดของเสียที่เกิดขึ้นทั้งหมด หมายความว่าน้ำทั้งหมดที่คำนวณได้อาจไม่ได้เดินทางไปกับผลิตภัณฑ์ แต่เป็นภาระด้านสิ่งแวดล้อมของแหล่งผลิตด้วย
ปริมาณน้ำที่ใช้ในการผลิตอาหารแต่ละชนิดสูงมากจนไม่น่าเชื่อ ตัวอย่างเช่น ขนมปัง 1 แผ่น ใช้น้ำ 40 ลิตร แฮมเบอร์เกอร์ 1 ชิ้น ใช้น้ำ 2,400 ลิตร เบียร์ 1 ลิตร ใช้น้ำ 300 ลิตร หรือเนื้อวัว 1 กิโลกรัม ใช้น้ำถึง 16,000 ลิตร เนื่องจากค่าวอเทอร์ฟุตพรินท์จะวัดได้จากปริมาณน้ำที่แต่ละพื้นที่ได้รับจากธรรมชาติ ประเทศที่มีค่ามากที่สุดของโลกคืออินเดียและจีน (13 และ 12% ของโลก) ส่วนไทยใช้น้ำประมาณ 2% ของโลก
Blue, Green and Grey
วอเทอร์ฟุตพรินท์มีองค์ประกอบทั้งหมดสามส่วน ได้แก่ วอเทอร์ฟุตพรินท์สีน้ำเงิน เขียว และเทา (Blue, Green และ Grey) บลูวอเทอร์ฟุตพรินท์คือปริมาณน้ำจืดจากแหล่งน้ำสีน้ำเงิน (น้ำบนผิวโลกและน้ำใต้ดิน) ที่ใช้ในการผลิตสินค้าและการบริการของแต่ละบุคคลหรือชุมชน กรีนวอเทอร์ฟุตพรินท์คือปริมาณน้ำจากแหล่งน้ำสีน้ำเงิน (น้ำฝนที่กักเก็บในชั้นดิน) เกรย์วอเทอร์ฟุตพรินท์คือปริมาณน้ำเสียที่มาจากการผลิตและการบริการของบุคคลหรือชุมชน โดยสามารถประมาณเป็นปริมาณน้ำที่จะในการเจือจางน้ำเสียหรือมลภาวะที่เกิดขึ้นให้เป็นไปตามาตรฐานหรือสูงกว่ามาตรฐาน
Perspective from EU
คณะผู้แทนไทยในทวีปยุโรป ได้เสนอข้อสังเกตและข้อเสนอแนะเกี่ยวกับวอเทอร์ฟุตพรินท์ไว้ใน www.thaieurope.net โดยมีข้อมูลบางส่วนที่น่าสนใจ ดังนี้
- ฉลากสิ่งแวดล้อม เป็นทางเลือกในการให้ข้อมูลที่จะมีผลต่อการตัดสินใจซื้อของผู้บริโภค เช่น ฉลากแสดงระยะทางขนส่ง (Food miles) และฉลากคาร์บอน เป็นต้น โดยฉลากแสดงวอเทอร์ฟุตพรินท์อาจเป็นเรื่องใหม่ที่เป็นความท้าทายสำหรับอุตสาหกรรมอาหารในอนาคต ทั้งด้านการอนุรักษ์ทรัพยากร และภาพลักษณ์ของแบรนด์
- ปัญหาความแห้งแล้งและขาดแคลนน้ำที่เกิดขึ้นในหลายพื้นที่ของยุโรป ทำให้สหภาพยุโรปให้ความสำคัญกับการอนุรักษ์น้ำและการใช้ทรัพยากรน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ อย่างไรก็ตาม การออกกฎหมายเกี่ยวกับวอเทอร์ฟุตพรินท์นั้น ในระยะสั้นน่าจะมีโอกาสความเป็นไปได้ต่ำ เพราะมีโอกาสจะถูกโจมตีว่าสหภาพยุโรปเป็นตัวการสำคัญในการผลักภาระทางสิ่งแวดล้อมไปยังประเทศที่สาม เนื่องจากสหภาพยุโรปมีอัตราการนำเข้าสูง ส่วนวิธีการคำนวณวอเทอร์ฟุตพรินท์ในปัจจุบันก็ยังพัฒนาไม่สมบูรณ์เพียงพอ
Criticism of the Water Footprint Concept
ข้อโต้แย้งที่สำคัญต่อแนวคิดวอเทอร์ฟุตพรินท์คือ ตัวเลขที่ประเมินได้อาจไม่สามารถเปรียบเทียบกันได้ และผลกระทบของค่าวอเทอร์ฟุตพรินท์ต่อสิ่งแวดล้อม ปริมาณน้ำที่ต้องใช้ในอาหารแต่ละชนิดอาจไม่ส่งผลใด ๆ ต่อแหล่งน้ำ เนื่องจากการเพาะปลูกอยู่ในพื้นที่ชุ่มชื้น แต่กลับมีผลอย่างมากเมื่อเพาะปลูกในพื้นที่แห้งแล้ง ดังนั้นการประเมินจึงต้องคำนึงถึงตัวแปรจำเพาะของแต่ละภูมิภาค เช่น ข้อมูลทางอุทกวิทยา ภูมิอากาศ ภูมิศาสตร์ และภูมิประเทศ นอกจากนั้น การงดการเพาะปลูกในบางภูมิภาคอาจส่งผลกระทบอย่างร้ายแรงต่อรายได้และชีวิตความเป็นอยู่
นอกจากนั้น การใช้คำว่า ฟุตพรินท์ ซึ่งหมายถึงปริมาณน้ำทั้งหมดที่ใช้ในการผลิตแต่ไม่มีการประเมินผลกระทบที่เกี่ยวข้อง ซึ่งแตกต่างกับคอนเซปท์ของคาร์บอนฟุตพรินท์ที่การปลดปล่อยคาร์บอนทั้งหมดจะนำมารวมกันแล้วรายงานเป็นคาร์บอนได้ออกไซด์เป็นมาตรฐานเดียวกันทั่วโลก ที่แสดงอันตรายต่อสิ่งแวดล้อม ความแตกต่างอาจมาจากธรรมชาติของน้ำจะมีความซับซ้อนกว่า ซึ่งเห็นได้จากสภาวะหรือสิ่งแวดล้อมแบบต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นระดับท้องถิ่นหรือระดับภูมิภาค เช่น พื้นที่ลุ่มน้ำ พื้นที่ชุมน้ำ หรือลึกลงไปเป็นน้ำใต้ดิน
